9 сентября, 2025 - 09:31
Гыллыланы Идирисни жашы Ибрагим энчи аскер операцияда кёргюзтген кишилиги ючюн Жуков орден бла саугъаланнганды. Биз, аны бла тюбешип, СВО-да болумну, ёсюп келген тёлюню юйретиуню эм кёп башха затланы юслеринден ушакъ этгенбиз.
- Ибрагим, быйыл Россейде Уллу Хорламгъа 80 жыл толгъанды, дагъыда Ата журтну къоруулаучусуну жылы белгиленеди. Санга бу сыйлы байрам къаллай магъананы тутады?
- Уллу Ата журт уруш битеу дуниягъа да уллу сынау болгъанды, Хорлам а совет халкъны жигитлигиди. Анга хурметим не заманда да уллуду. Алай СВО-дан сора аскерчилеге башхача къарап башлагъанма: ол къанлы сермешледе, кёк бла жер тенг болгъанда, ала окоплада кёрген къыйынлыкъланы, мамырлыкъ ючюн этген жигитликлени бютюнда ангылагъанма.
- Эр киши бир затдан да къоркъмазгъа керекди, дейдиле, алай къазауатда уа къалай болсун?
- Къоркъмайма деген кёзбау этеди. Хар ким да къоркъады. Бу сезим адамгъа кесин сакъларгъа берилген болур, баям. Алай сакъ адам жигитлик эталлыкъ болмаз. Бирлени жигитликге борчун ангылагъаны, башхаланы анга ышаннган адамла ючюн жууаплылыкъны сезиу элте болурла. Акъылынг бла ангылайса этерге жарамагъанын, алай алгъа бараса. Къоркъгъан а артда этесе, къаллай ишден да сау къутулгъанынгы билгенден сора.
- «Заманда» алгъаракълада Аккайланы Мурат бла ушакъ этгенибизде, ол сени антлы шуёхунча сагъыннган эди. Баям, фронтда нёгерлик бютюнда къаты болур?
- Мурат бла алгъадан да шуёх эдик. Ол мени таматам болгъанды: таулада къазауат бардырыу жаны бла башчылыкъ этгенди, мен а инструктор эдим.
Манга болушхан эки нёгерими юсюнден айтыргъа сюеме. Ала разведчикледиле, энтта СВО-дадыла, атларын сагъынмай къояйым.
Душман бизге миномётдан къалайдан атханын билир мурат бла бийикликге чыгъа баргъанда, топ чачылады. Тёгерегибизде жаяу аскерчилеге бла танклагъа къажау минала салыннганлары белгили болады. Жерибизден теберге жарамайды. Жан къоркъуу болгъанына да къарамай, ол эки жаш, хар миллиметрни тинтип, къатыбызгъа келгендиле. Аягъыма ауур жара алгъан эдим, алай эсими ташламагъанма, хар нени да кёрюп, ангылап тургъанма. Ала бизни жаныбызны сакълагъандыла. Бюгюн да жашлагъа ыразыма, саулукъ, узакъ ёмюр тежейме.
- Анда тюнгюлмезге не зат болушады?
- Шёндю сабийле аскерчилерибизге письмола жазадыла, суратла ишлейдиле. Ол бек кёллендиреди. Не зат болушханды? Хорлам, тюзлюк бизни болгъанына ийнаныу.
- Бюгюн а къалайды саулугъунг?
- Игиме. Госпитальгъа биринчи Белгородха тюшгенме, жарамдан топну сыныкъларын чыгъаралмагъандан сора, Москвагъа ашыргъандыла.
Госпитальда врачланы барысына да ыспас этеме. Бютюнда хирург Косяковну эмда лор бёлюмню таматасы Бондареваны сагъыныргъа сюеме. Къулакъны перепонкаларын кёп хирург жамамайды, ол къыйын операцияды. Косяков а этгенди. Шёндю ол пенсиядады, узакъ ёмюр тежейме.
- Энчи аскер операция сени тюрледиргенмиди?
- Жашауну магъанасын теренирек ангылагъанма. Адамны жашауу бир такъыйкъады. Аны ючюн бир минутуму да зырафына ётдюрюрге къызгъанама. Фронтда, жаралы болгъанымда да, кёп затны юсюнден сагъыш этип башлагъанма, алгъын бир-бир затлагъа учхара болгъан эсем, шёндю ол жокъду. Аллахутала жанымы сакълагъан эсе, ол бошдан тюйюлдю.
- Сен оюм этгенден, жамауат СВО-ну юсюнден не зат билирге керекди?
- Бирле жашла ары ахча ючюн баргъан сунадыла. Бу оюм терсди, ахчаны, жанынга къоркъуу салмай, башха жерледе ишлерге боллукъду. Фронтха туугъан журтунга сюймеклик, жууаплылыкъ элтедиле.
Операция терслик бла башланнганды, дегенле бар эселе уа, жашауларына къоркъууну болумунда жашагъан мамыр адамла бла ушакъ этерге чакъырама.
Жарама къаратыргъа госпитальгъа учханымда, самолётда къатыма бир эр киши тюшгенди – ёсюмю эки метрден да оза болур эди. Ол да аягъына ауур жаралы болгъанды. Хапар айта, ол: «Бусагъат кесиме бакъдырайым да, артха къайтырыкъма», - дейди. Солуп, кесинге келсенг а, дейме. Аны жууабы жюрегиме чанчылгъанча болгъанды: «Мен Донбассданма, душман топла юйюмю чачхандыла, миномётладан атып юй бийчеми бла къызымы ёлтюргендиле. Къайтыр жерим жокъду, жюрегим тепген къадар, аланы малтарыкъма! Бир заманда да кечерик тюйюлме», - деген эди ол.
Бу юлгю да тамамды бизни тюзлюгюбюзню ангыларгъа. Бир затха да къошулмай, бир жанында къалыргъа излегенлеге уа былай айтыргъа сюеме: не къыйынлыкъ да сансыз, мени юйюм къыйырындады, неда болсун, манга жетмесин ансы, деген ниет бла, тынгылауну басып жашагъанланы хатасындан башланады.
- Сен къатышамыса СВО-ну ветеранларыны жаш адамла бла тюбешиулерине?
- Быллай жумушла хайырлыдыла, жаш тёлюню ариу юлгюсю болургъа керекди. Ата журтубузну къоруулаучулары болгъанларына жашланы сабийликден юйретирге керекди. Мамырлыкъ болурун сюе эсенг, урушха хазырлан, деп бошдан айтмагъандыла эрттегилиле.
Школ заманымда 9 майда паркга барама тенглерим бла. Анда эр кишиге бла юй бийчесине тюбейбиз. Экиси да ёсюмлю, ариу адамла. Эр киши тенгизчи болгъанды уруш жыллада, кёкюреги – саугъаладан толу, белинде кортик тагъылып. Ол бизге кортикни, майдалларыны да хапарларын айтханды. Аскерчи усталыкъны юсюнден да ол тюбешиуден сора сагъыш этип башлагъан болур эдим.
Жарсыугъа, ветеранла кетип барадыла. Аланы орунларын афган урушну, чечен операцияны, СВО-ну жигитлери аллыкъдыла.
- Ата журтну къоруулаучусу деген санга къаллай магъананы тутады?
- Ата журт юйюрден башланады. Эр киши юйюрюн, къоншусун, орамын, миллетин, битеу къыралын да къорууларгъа борчлуду.
Кавказ адетледе юйреннген эр киши, ата-бабаларыбызны тёрелерин, жорукъларын сакълагъан, туугъан журтха, миллетине сюймекликде юйреннген тюз ниетли боллукъду, аны терс жолгъа бир адам да салаллыкъ тюйюлдю. Ол жангыртылса эди, гитче, тамата да жамауат жашауда кеслерини даражаларын, жерлерин билликдиле. Бу ариу тёрелерибизни къайтарыугъа уа энчи аскер операцияны ветеранлары да себеп боллукъдула.
Газетни юсю бла уа фронтда къазауат этген жашлагъа салам бере, жууукъ заманда хорлам бла, битеу буйрукъланы толтуруп, борчланы ахырына жетдирип, юйюрлерине къайтырларын тежейме.
Ушакъны Тикаланы Фатима бардыргъанды.
