30 сентября, 2025 - 09:09
Адамны иги ишлери, таза ниети аны халкъыны аллында юлгюлю этедиле. Бютюнда ол жаш адам эсе. Айшаланы Кязимни кёпле таныйдыла. Ол блогерди, жандауурлукъ иш бла кюрешеди. Дуния башында кёп къыраллада, таулада, тюзледе эм ёзенледе жолоучулукъда болгъанды.
- Къаллай юйюрде ёсгенсе, сабийлигинги къалай эсгересе?
- Атам Айшаланы Сагит бла анам Фатима бизни къолайларына кёре ёсдюрюрге кюрешгендиле. Юйюрде тёрт сабий болабыз. Атам дуниядан кетгенли 14 жыл болады, бар жюгюбюзню да анам кётюргенди. Иги, къыйын кюнлерибиз да болгъандыла.
- Интернетде сени бек кёпле таныгъандыла. Кесинги энчи блогунгу бардырыргъа къайдан келгенди акъылынга?
- Бир жол Кизиловкагъа баргъанымда, къысха видео алдырып, кеси ауазым бла ол жерлени ариулугъун да кёргюзтюп, къалайы болгъанын билгеннге саугъа этеригими айтхан эдим Интернетде. Кеси ауазы бла сторисле алдыргъан блогерлени биринчилеринденме дерге боллукъма. Сора мени ол видеому кёпле кёрюп, эс буруп, жууапла этедиле. Ма алай бла хар кюнден кёбюрек, теренирек бу жумушну бардырып башлайма. Кесиме да сейир эди. Жаш тёлю, абаданла да мени соцсетиме жазылып, жангы видеола сурагъанлай тургъандыла.
- Жолоучулукъ сени жашауунга къалай келгенди?
- Школда окъугъанымда, эм сюйген дерсим география болгъанды. Сабийле солуу кезиуде чабышып ойнасала, бир затла алып ашасала, мен а картаны аллында сюелиучюм эсимдеди. Кёлден окъуна биле эдим саулай картаны. Сабийликден окъуна ол къыраллагъа барыргъа, аланы жашау турмушлары бла шагъырейленирге излегенме. Алай, милицияланы школунда окъугъаным ючюн, 27 жылыма дери тыш къыралгъа чыгъар онгум жокъ эди. Заманым жетгенлей а, биринчи Мальдивылеге солургъа барама, анда да хар сейир затны видеогъа алдырып, Интернетге сала тургъанма.
- Жолоучулукъ санга не береди?
- Биринчиден, кесими ич дуниям, кёз къарамым айныйдыла. Экинчиден, билимим ёседи. Къайсы къыралгъа барсам да, аны тарыхы, маданияты бла да шагъырей болама. Жамауатыны жашау турмушун, энчиликлерин да таныргъа итинеме. Къонакъ юйде жерлешгенликге, ингир ала, сыртыма артмакъчыгъымы да атып, машинамы къоюп, жаяу жюрюрге сюйюучюме. Жамауатдан бири болуп, аланы дунияларына туурадан къарауну бек жаратама. Ючюнчюден а, хар сейир жерни, мени эсиме илиннген затны видеогъа алып, кеси каналымда басмалайма. Аны излегенле, сакълагъанла, манга жазылгъанла да бек кёпдюле. Аны бла мен ахча ишлемейме, жаланда адамларымы къууандырама. Бир акъылман: «Эм уллу ахча асырау аны жолоучулукъгъа къоратыуду!» - дегенди. Ол кертиди. Къайдан къайтып келсем да, кёлюмю, дуниягъа къарамымы байыкъгъанын эслейме. Ол мени бек насыплы этеди.
- Жашауда санга хайыр келтирген не иш бла кюрешесе?
- Ландшафт дизайн бла. Арбазланы, участкаланы жашиллендириу бла. Терекле бла туяла ёсдюрюу бла. Ариулукъну къурау жашаууму насыпдан толтурады. Ол ишими бир тюрлюсюдю. Тёрт жылдан бери туризм бла да кюрешеме, бир эки ауузда къонакъ юйча комплекслерим да бардыла.
Акъылыма бир тюрлю оюм келсе, аны ол айланнган-жюрюген жерлеримде кёрген затларым бла толтура, аламат проект туууп да къалады. Ол а усталыгъымда бютюнда аламат атламды.
- Къагъытларыгъызны бла ахчагъызны урлатхан заманда ким болушлукъ этди?
- Аллай болум бизге дерс болгъанды, сейир да кёрюннгенди. Хапарыбызны айтхан видеону басмалагъаныбызлай окъуна, аллай бир адамны болушлукъ этерге сюйгенлери бек къууандыргъанды. Бир сагъат тенгли бирден анда жашагъан жашларыбыз сёлешип, табып, юйлеринде къонакъ этгендиле. Ол кезиу бизге кёп унутулмазлыкъ сезимле бергенди. Халкъыбызны не къадар бирикгенин, болушургъа хазыр болгъанын ангылагъанма. Къарт аммала, сабийле да ахча жиберирге хазыр эдиле. Мындан танышларыбызны къатышдырып, алай бла къурагъанбыз къагъытларыбызны. Бир ай сакъларгъа керек эди. Аны да бошуна жибермей, улоу мажарып, сау къыралны жортуп чыкъгъанбыз.
- Эсингден бир заманда да кетмезлик кезиуюнг болгъанмыды?
- Аллайла кёпдюле, эм къоркъгъан кезиуюмю – Патагонияны уллу къум ёзенинде ажашханыбыз. Ёзенни жорукъларын билмей, ол жерлени табийгъат болумларын танымай чыкъгъан эдик. Жел къумну булгъап, ызыбызны тас этип къойгъанды. Артха айланнганыбызда, арталлыда жолубузну тапмай, къоркъгъан эдик. Жаланда Аллахны болушлугъу бла жортууулда айланнган сынамыбыз къутхаргъандыла. Керти къоркъуу не болгъанын анда билгенбиз.
- Адетлерибизге бла тёрелерибизге бегирек келишген жер къалайы болгъанды, сени оюмунга кёре?
- Тюркде Алания деген жер. Мен кесими юйдеча сезе эдим анда. Бек жууаш халкъ Узбекистандады. Ала аллай маданиятлыла, аллай адеплиле, инсанлыкълары болгъан халкъдыла, бек жаратханма. Бусагъатда мындагъы узбеклилени да бир къысха замандан излеп да табаллыкъ тюйюлбюз. Къыраллары къыстау айный барады.
- Сен адамда къаллай шартланы багъалайса?
- Биринчиден, ийманы болса излейме. Окъууу болгъанлыкъгъа, адеби болмаса, не хайыр? Ич дуниясы ариу болургъа керекди.
- Кязим, сени кёпле сабийле бла жууашлыгъынгы, чам, лакъырда этиуюнгю юсю бла таныйдыла. Жюрегинде ариулугъу болмагъан сабийни хычыуунлугъун да эслеялмайды. Кимдиле сени роликлерингдеги ол аламат сабийле?
- Ала къоншуда жашагъан жашчыкъладыла. Ариу юйреннген, бек хычыуунчукъладыла. Баям, ол да мени сабийлигимден келген бир ызым болур. Гитче заманымда мени бирле тюкеннге жиберип, кесиме да мороженый алдырсала, хычыуун кёрюнюучюсюн унутмайма. Ол жашчыкъла Элияс бла Руслан мени шуёхларымдыла. Аланы алай булжутууну кесим да жаратама. Аллымы сакълайдыла, хапар айтыргъа излейдиле.
- Жашауунгда эм багъалы неди?
- Юйюм, юйюрюм. Сора эркинлигим. Мен жаз башында бла кюз артында къыстау ишлейме, къышда бла жазда уа жолоучулукъдама. Ол эркинлигим жюрегими ахшы умутла бла толтурады. Дагъыда халкъны хар инсанын багъалайма. Ана тилими сюеме, адетлерибиз бла, тёрелерибиз бла къайда болсам да ёхтемленеме. Баргъан жерлеримде тилим бла аланы тиллерин, адетлерин тенглешдиреме. Кесибизден алагъа да хапарлайма.
Энчи жашауумда юйдегилиме, эки жашчыкъ ёсюп келедиле. Умаргъа – 8 жыл, Алийге уа 5 жыл болады. Ала да миллетлерине жарагъан чынтты инсанла болуп ёсерле деп ышанама.
Темуккуланы Асият.
